Gorące źródła to miejsca, w których ciepła lub gorąca woda podziemna samoczynnie wypływa na powierzchnię. Woda może pochodzić z opadów, nagrzewać się w głębi Ziemi i wracać szczelinami w skałach. Wulkan bywa źródłem ciepła, ale nie jest warunkiem powstania każdego źródła, a sama nazwa nie oznacza, że można się w nim kąpać.
W skrócie
Gorącym źródłem, nazywanym też źródłem termalnym, jest miejsce, w którym ciepła lub gorąca woda podziemna naturalnie wydostaje się na powierzchnię. Woda nie musi być wyrzucana gwałtownie ani w regularnych odstępach. Jeśli wypływa spokojnie, nadal jest źródłem termalnym.
Gejzer to odmienna forma aktywności hydrotermalnej: okresowo wyrzuca wodę, a do takiego wybuchu potrzebuje podziemnego zbiornika i zwężenia kanału. Dlatego każdy gejzer należy do zjawisk związanych z gorącą wodą pod ziemią, ale zwykłe gorące źródło nie musi być gejzerem.
W obszarze wulkanicznym ciepło może pochodzić ze skał ogrzewanych nad strefą magmową. Woda z opadów krąży wtedy przez te skały, ogrzewa się i unosi ku powierzchni. Reakcje między wodą a skałami mogą przy tym zmieniać skład płynu. To jeden z możliwych mechanizmów, a nie opis wszystkich gorących źródeł.
Wulkan nie jest konieczny. Woda może ogrzać się od ciepłych skał głęboko pod ziemią także w systemie, w którym nie ma dowodów na podziemną magmę. Dlatego samo występowanie gorącego źródła nie dowodzi, że w pobliżu znajduje się wulkan.
Naturalne źródło oznacza, że woda podziemna samoczynnie wypływa na powierzchnię. Odwiert jest natomiast technicznym ujęciem wody z głębi, więc woda wydobywana w ten sposób może być ciepła lub gorąca, choć nie ma tam naturalnego wypływu. W Polsce określenie „woda termalna” ma także znaczenie prawne: obejmuje podziemną wodę o temperaturze co najmniej 20°C na wypływie z ujęcia, którym może być źródło albo odwiert. Ten próg nie jest uniwersalną definicją gorącego źródła ani temperaturą kąpieli.
Klasyfikacja termalna nie oznacza również, że woda jest mineralna lub lecznicza. Nie przesądza też o bezpieczeństwie kąpieli. Wody gorących źródeł w Yellowstone często osiągają temperaturę wrzenia, a kąpiel jest tam zabroniona. To przykład dotyczący tego obszaru, nie ogólna reguła. Przed wejściem do naturalnego wypływu trzeba znać jego temperaturę i wiedzieć, czy dane miejsce jest przeznaczone do kąpieli.
