Bij zwemmen gebruik je spiergroepen in je armen, benen en romp tegelijk. Welke spieren het meest meewerken, hangt af van de slag en je techniek. Bij schoolslag valt vooral de gecoördineerde kikkerbeenslag op; je buikspieren helpen vooral je romp stabiel te houden.
Bij alle slagen leveren armen en benen voortstuwing, terwijl je romp de bewegingen op elkaar afstemt. De brede rugspier, of latissimus dorsi, werkt mee wanneer je met je arm kracht op het water zet. De precieze samenwerking verschilt per slag:
| Zwemslag | Beweging en spiergroepen die meewerken |
|---|---|
| Borstcrawl | Afwisselende armslagen en een flutterkick. Buik- en rugstrekkers stabiliseren je romp, houden je lichaam op lijn en helpen de romprotatie met armen en benen te coördineren. |
| Rugslag | Afwisselende armslagen en een flutterkick. Rompspieren ondersteunen een gestrekte houding en rotatie; bilspieren en heupbuigers spelen bij de beenslag een grotere rol dan bij borstcrawl. |
| Schoolslag | Je romp coördineert de armslag, het naar voren brengen van de armen en de voortstuwende kikkerbeenslag. Bij die beenslag werken heupspieren die je benen naar binnen en buiten bewegen, de hamstrings en quadriceps en spieren rond je enkels samen. |
| Vlinderslag | De armen bewegen tegelijk en je romp maakt een golfbeweging. Buik- en rugstrekkers ondersteunen die beweging; quadriceps, heupbuigers, bilspieren en hamstrings helpen bij de dolfijnbeenslag en stabiliteit van het bekken. |
Het duidelijkste verschil tussen schoolslag en borstcrawl zit in de benen. Bij schoolslag komt de afzet uit een gecoördineerde buig- en strekbeweging van heupen, knieën en enkels. Bij borstcrawl bewegen de benen in een afwisselende flutterkick. Dat betekent niet automatisch dat schoolslag voor iedereen de zwaarste of meest spierversterkende slag is.
Je buikspieren helpen samen met je rugstrekkers je romp stabiel en gestroomlijnd te houden. Bij borstcrawl ondersteunen ze de romprotatie en de lijn tussen schouders en heupen. Bij vlinderslag helpen buik- en rugspieren de golfbeweging van je romp te controleren. Tijdens schoolslag stemt je romp de arm- en beenbeweging op elkaar af. Ze doen dus mee, maar krijgen niet dezelfde afzonderlijke prikkel als bij een oefening die rechtstreeks op de buikspieren is gericht.
Zwemmen geldt als duurtraining en kan ook spierversterkend werken. De Nederlandse beweegrichtlijnen adviseren volwassenen minstens twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten, maar geven voor zwemmen geen vaste duur, intensiteit of aantal herhalingen. Dat betekent niet dat elke zwembeurt alle grote spiergroepen even sterk prikkelt of vanzelf tot meer spiermassa leidt.
Een goede ligging verandert hoe je kracht door het water beweegt. Bij borstcrawl adviseert de KNZB je hoofd in lijn met je lichaam te houden en je buik licht aan te spannen. Zo blijven je heupen hoger en neemt de waterweerstand af. Bij schoolslag volgt eerst de armslag en daarna de beenslag: houd je knieën ongeveer op heupbreedte, draai je voeten naar buiten en sluit je benen krachtig. Een compacte trap past bij deze techniek.
Een onderzoek naar schoolslagzwemmers vond dat ervaren zwemmers en beginners hun spieren op verschillende momenten aanspanden, terwijl de samenwerking tussen spiergroepen in grote lijnen vergelijkbaar was. De studie laat verschillen in timing en coördinatie zien, maar onderzocht geen spiergroei. De resultaten gelden voor sportzwemmers en geven geen ranglijst van welke spieren recreatieve zwemmers het zwaarst belasten.
